Congo

ONUC

United Nations Operation In The Congo (1960)

De Republiek Congo werd op 30 juni 1960 onafhankelijk van België. Onmiddellijk daarna braken er wanordelijkheden uit, waarop België troepen naar Kongo zond om, zoals het betoogde, de Europeanen aldaar te beschermen en te evacueren. De VN beval in 1960 de Belgische troepen zich terug te trekken uit Congo. De missie ONUC moest hierop toezien. Ook kwam er een VN-troepenmacht onder het mandaat en deskundigen om de goede werking van de belangrijkste overheidsdiensten te garanderen.

Centraal Afrikaanse Republiek

MINURCA

United Nations Mission In The Central African Republic (1998)

Na opstanden binnen het leger in 1996 vormden verschillende Afrikaanse landen een internationale bemiddelingscommissie die de Bangui-Akkoorden formuleerde tussen de opstandelingen en de regering. De Afrikaanse staten zonden een inter-Afrikaanse troepenmacht om toe te zien op de naleving van de bepalingen van het verdrag en om de veiligheid te waarborgen. MINURCA verving in 1998 deze inter-Afrikaanse macht en moest zorgen voor stabiliteit in het land.

Angola

UNAVEM (I, II en III)

United Nations Angola Verification Mission (1988)

Angola was sinds het eind van de 15de eeuw Portugees bezit. Na de Portugese Anjerrevolutie van 25 april 1974 wilden de Angolese bevrijdingsbewegingen (MPLA, UNITA en FNLA) zo snel mogelijk de macht met geweld overnemen. Portugal gaf november 1975 de teugels over aan de door Cuba gesteunde MPLA, de partij die de hoofdstad Luanda had bezet. In het zuiden bleef de UNITA zich echter (met Zuid-Afrikaanse hulp) verzetten. Het Akkoord van Brazzaville (1988) over de terugtrekking van Zuid-Afrikaanse en Cubaanse troepen moest daar een eind aan maken. UNAVEM-I zag toe op het vertrek van de Cubanen uit Angola. De burgeroorlog sleepte zich echter voort en de missie werd verlengd.

MONUA

United Nations Observer Mission In Angola (1997)

De waarnemersmissie MONUA nam het in 1997 over van UNAVEM. Het was nog steeds erg onrustig. Het vredesproces brokkelde af en in 1998 laaide er weer gevechten op, hetgeen een hoge tol onder de burgerbevolking eiste: 750.000 mensen raakten ontheemd.

Libië/Tsjaad

UNASOG

United Nations Aouzou Strip Observer Group (1994)

De Aouzou-strook is een gebied van ongeveer 100 bij 1000 km tussen Tsjaad en Libië. Er zijn bijna onophoudelijke twisten rondom dit grensgebied dat nu weer voor het grootste deel in handen van Tsjaad is, maar gedurende twintig jaar (1974-1994) vele keren van eigenaar wisselde. In 1990 lopen gesprekken tussen beide landen vast en wordt het probleem voorgelegd aan het Internationaal Gerechtshof.
In 1994 werd de UNASOG waarnemersmissie opgezet die erop moet toezien dat Libië zich terugtrok uit het grensgebied.

Liberia

UNOMIL

United Nations Observer Mission In Liberia (1993)

In Liberia brak in 1990 een burgeroorlog uit nadat de regering van president Samuel Doe was gevallen. De rust en orde in het land raakten ernstig verstoord. De oorlog die in de drie volgende jaren woedde, kostte 100.000 à 150.000 burgers het leven. De Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) nam van het begin af aan initiatieven om het conflict te stoppen. Zij werden gesteund door de VN. In 1993 tekenden de partijen een overeenkomst. De VN missie UNOMIL hield samen met ECOWAS toezicht op het bestand.

Mozambique

ONUMOZ

United Nations Operation In Mozambique (1992)

Mozambique werd op 25 juni 1975 onafhankelijk van Portugal. Maar na enkele jaren van betrekkelijke vrede stortte het land in een verwoestende burgeroorlog die het Nationale verzet van Mozambique (RENAMO) met steun van het minderheidsregime van Zuid-Afrika tegen de regering voerde. In 1992 werd er een vredesakkoord getekend in Rome. Het vredesakkoord voorzag in algemene en presidentiële verkiezingen die één jaar na ondertekening zouden worden georganiseerd door het nationale verkiezingscomité (NEC). ONUMOZ, dat zowel uit militairen als uit waarnemers bestond, diende toe te zien op het verloop van het gehele verkiezingsproces.

Namibië

UNTAG

United Nations Transition Assistance Group (1989)

In 1920 verleende de Volkenbond het mandaat over de voormalige Duitse kolonie Zuid-West Afrika aan de republiek Zuid-Afrika, die daarna hardnekkig poogde dit gebied als provincie in te lijven. Vanaf 1945 verzetten de VN zich hiertegen. De Algemene Vergadering ontnam Zuid-Afrika daarom in 1966 het mandaat over Namibië, zoals Zuid-West Afrika inmiddels werd genoemd. Intussen verzette de bevrijdingsbeweging in dit gebied, de South West Africa People's Organization (SWAPO), zich met geweld tegen de voortdurende Zuid-Afrikaanse annexatiepogingen.
Op 2 december 1988 sloten Zuid-Afrika, Angola en Cuba een akkoord. De Veiligheidsraad nam daartoe op 16 januari 1989 resolutie 629 aan, die UNTAG groen licht gaf om per 1 april 1989 daadwerkelijk van start te gaan, want UNTAG werd al in 1978 opgezet, maar leed schipbreuk, omdat het geen steun kreeg van de strijdende partijen. UNTAG kreeg in 1989 twaalf maanden om Namibië op de weg maar vrije verkiezingen en onafhankelijkheid te begeleiden.

Rwanda/Uganda

UNOMUR/UNAMIR

United Nations Observer Mission in Uganda-Rwanda (1993)/United Nations Assistance Mission in Rwanda (1993)

Tijdens een grote boerenopstand werden talrijke Tutsi's verjaagd en vermoord. Velen vluchtten ook naar buurlanden als Oeganda. Daar verenigden ze zich in het Rwandese Patriotic Front (RPF) dat in oktober 1990 Rwanda binnenviel met behulp van het Oegandese leger. Beide landen vroegen de VN om bijstand. De Veiligheidsraad stelde daarop (juni 1993) een waarnemersmissie in aan de Oegandese grens (UNOMUR). De missie moest erop toezien dat de Tutsi-rebellen geen steun meer kregen vanuit Oeganda.

De Veiligheidsraad besloot in oktober 1993 tot oprichting van UNAMIR. Deze vredesmacht moest bijdragen aan de veiligheid van de hoofdstad Kigali, de handhaving van het staakt-het-vuren en mijnenruimprogramma's opzetten. De Veiligheidsraad besloot UNOMUR te integreren in UNAMIR.

De missie in Rwanda was een mislukking, omdat in korte tijd 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's werden afgeslacht, terwijl de internationale gemeenschap en de VN toekeken. Het drama van Rwanda zal het Westen nog lang blijven achtervolgen.

Somalië

UNOSOM (I en II)

United Nations Operation in Somalia (1992)

Vanaf november 1991 mondde het conflict in Somalië tussen zelfbenoemde president Ali Mahdi Mohamed en zelfbenoemde generaal Aidid uit in hevige gevechten in en rond Mogadishu. De VN besloten in april 1992 tot de operatie UNOSOM om toe te zien op de regelmatig geschonden bestanden tussen de vechtende fracties. De VS en de VN hadden echter een andere agenda in Somalië. De Amerikaanse troepenmacht die onder de VN-vlag in 1992 het land binnenviel wilde alleen voedsel brengen, terwijl de Verenigde Naties de burgers wilden ontwapenen en orde wilden scheppen in de burgeroorlog. In december 1992 mislukte UNOSOM, de VN kregen in plaats van 4200 maar 500 soldaten bij elkaar.
UNOSOM werd nog wel voortgezet tot 1995. De VN kon wel veel voedselhulp geven, maar het brengen van stabiliteit en een regering is nooit gelukt.

Sierra Leone

UNOMSIL

United Nations Observer Mission In Sierra Leone (1998)

In 1991 waren aanhangers van het Verenigd Revolutionair Front (RUF) in het oosten van Sierra Leone ten strijde getrokken om de regering omver te werpen. Het leger van Sierra Leone probeerde in eerste instantie met steun van Nigeriaanse en Guineese troepen de regering te verdedigen, maar in 1992 pleegde het leger zelf een coup. Ondanks deze machtswissel bleef de RUF aanvallen. In 1997 werd er opnieuw een militaire staatsgreep gepleegd waarbij de RUF en het leger een militaire junta vormden.
In 1998 startte ECOMOG, in antwoord op een aanval van de aanhangers van de junta, een militair offensief dat leidde tot de val van de junta. De oude regering werd hersteld. De waarnemersmissie UNOMSIL moest toezien op de ontwapening van de strijders en de vorming van veiligheidstroepen. Ook verzamelden ze bewijzen over de gruweldaden die zijn gepleegd tijdens de junta.

United Nations Mission In Sierra Leone (1999)

De veel grotere missie die UNOMSIL opvolgde.